Γεωτρήσεις στην Ελλάδα

Οι ιστοσελίδες αυτές αποσκοπούν να συγκεντρώσουν, κατά το δυνατόν, τις υπάρχουσες δημοσιευμένες πληροφορίες σχετικά με την δραστηριότητα για έρευνα υδρογονανθράκων στον Ελλαδικό χώρο. Στόχος η υποβοήθηση και παρακίνηση του Ελληνικού κράτους για μία πιο έντονη δραστηριοποίηση στον τομέα ανίχνευση-εντοπισμός-εξόρυξη υδρογονανθράκων στη χώρα μας.
Β. Χ. Κελεσίδης, Οκτώβριος 2007

(από ‘Μια επισκόπηση της πρόσφατης δραστηριότητας έρευνας υδρογονανθράκων στην Ελλάδα και οι δυνατότητες περαιτέρω έρευνας ‘ A. Μαυρομματίδης, Β.Χ. Κελεσίδης & Δ. Γ. Μονόπωλης, 1ο Διεθνές Συνέδριο ‘Πρόοδοι στην Διαχείριση Ορυκτών Πόρων και Περιβαλλοντικής Γεωτεχνολογίας’, 7 – 9 Ιουνίου 2004, Χανιά.

Υπάρχει αφθονία υδρογονανθράκων στην Ελλάδα και αν ναι θα βρεθούν ποτέ;

Είναι πάντα μια ερώτηση που βασανίζει τους εμπλεκόμενους από την αρχή του 19ου αιώνα όταν το πετρέλαιο στέφθηκε ως βασιλιάς της πηγής ενέργειας. Το 1937, στο πανεπιστήμιο της Αθήνας στην έναρξη της διάλεξης του ο καθηγητής Γεωργαλάς άρχισε με την παραπάνω ερώτηση και συνεχίζει ‘…φυσικά υπάρχουν ελπίδες για την ύπαρξη του πετρελαίου και του φυσικού αερίου σε περιοχές στην Ελλάδα, ελπίδες που προέρχονται από τα επιστημονικά στοιχεία αλλά για να απαντήσουμε σε αυτήν την ερώτηση πλήρως πρέπει να κάνουμε πολλές γεωτρήσεις...’. Σήμερα, αυτή η ερώτηση είναι ακόμη επίκαιρη και θέλει απάντηση αν και από το 1937 έχουν πραγματοποιηθεί περισσότερες από 200 γεωτρήσεις (με περίπου τις 60 στον Πρίνο, από τις οποίες οι 40 είναι γεωτρήσεις παραγωγής).

Η εξερεύνηση υδρογονανθράκων (HC) στην Ελλάδα είναι εν εξελίξει από την δεκαετία του 1860. Μια περιεκτική επισκόπηση για τη δραστηριότητα έως το 1977 έχει γίνει από τον Δ. Μονόπωλη και έως το 2000 από τον Σ. Ξενόπουλο. Οι παλαιότερες εξερευνήσεις επικεντρώθηκαν στις περιοχές της Δυτικής Ελλάδας όπου υπήρχαν άφθονες εκροές πετρελαίου στην επιφάνεια. Κατόπιν, μετά από δεκαετίες, το 1972, στράφηκε στην περιοχή του Πρίνου βορειοανατολικά της χώρας, την δεκαετία του 1980 στην Δυτική Ελλάδα, περιοχή Κατακώλου και βορειότερα στην περιοχή της Επανομής και τελικά την δεκαετία του 2000 πάλι στην Δυτική Ελλάδα. Τα αποτελέσματα της εξερεύνησης υδρογονανθράκων μέχρι σήμερα δεν είναι ενθαρρυντικά καθώς ανακαλύφθηκε μόνο ένα βιώσιμο κοίτασμα, στην περιοχή του Πρίνου, ενώ τα μικρά παράκτια και χερσαία κοιτάσματα πετρελαίου και φυσικού αερίου στο Κατάκωλο και το κοίτασμα αερίου στην Επανομή δεν έχουν ακόμα αναπτυχθεί.

Αυτή η χαμηλή δραστηριότητα γεωτρητικών ερευνών έχει οδηγήσει στον χαρακτηρισμό της Ελλάδας ως τη χώρα με την λιγότερη ερευνητική - γεωτρητική δραστηριότητα όχι μόνο στην περιοχή της Μεσογείου αλλά και στην κεντρική, βόρεια και ανατολική Ευρώπη. Αξίζει να σημειωθεί ότι στην Αλβανία υπάρχουν περίπου 25 κοιτάσματα πετρελαίου και φυσικού αερίου ενώ στην Τουρκία υπάρχουν περισσότερα από 16 κοιτάσματα πετρελαίου και φυσικού αερίου στη λεκάνη της Θράκης και λίγοι στην Κεντροδυτική Τουρκία. Πολλοί παράγοντες έχουν συμβάλει σε αυτήν την χαμηλή δραστηριότητα έρευνας στην Ελλάδα, από τις μικρές ιζηματογενείς λεκάνες, χερσαίες και παράκτιες, ως τις παράκτιες περιοχές με μεγάλα βάθη νερού. Όμως η σημερινή τεχνολογία γεωτρήσεων επιτρέπει γεωτρήσεις όχι μόνον στα μεγάλα βάθη όπου αναμένεται να ευρίσκεται πετρέλαιο ή και φυσικό αέριο, όπως αναλύθηκε ανωτέρω, αλλά ακόμα και σε μεγάλα βάθη νερού για υποθαλάσσιες γεωτρήσεις. Όλες οι χώρες που γειτονεύουν με την Ελλάδα την υπερβαίνουν σε καθημερινή παραγωγή πετρελαίου ενώ το γεωλογικό υπόβαθρο είναι παρόμοιο.

Ο κύκλος παραχώρησης ερευνητικών αδειών σε πετρελαϊκές εταιρίες που πραγματοποιήθηκε το 1996, ήταν ο πρώτος μετά από το 1980, απονέμοντας έξι παραχωρήσεις αλλά οι προσπάθειες απέβησαν άκαρπες. Τον Μάιο του 2002, η Ελλάδα ανήγγειλε ότι θα προχωρούσε στη δεύτερη χορήγηση αδειών έρευνας πετρελαίου. Ο κύκλος αυτός θα στόχευε να περιλάβει παράκτιες και χερσαίες περιοχές στη βορειοδυτική και νοτιοδυτική Ελλάδα, μαζί με τις ανεξερεύνητες περιοχές στο Ιόνιο πέλαγος. Εντούτοις, μέχρι σήμερα (Μάρτιος 2004 αλλά και Οκτώβριος 2007!) δεν έχει γίνει τίποτα και φυσικά δεν έχει δοθεί καμία άδεια όταν συγχρόνως όλες οι χώρες στο νοτιανατολική Μεσόγειο (π.χ. Αλβανία, Βουλγαρία, Κροατία, Αίγυπτος, Ισραήλ, Ιταλία, Λιβύη, Μάλτα, Σερβία-Μαυροβούνιο, Ρουμανία, Συρία, Τουρκία) έχουν παράσχει άδειες σε πολυεθνικές εταιρείες για ερευνητικούς σκοπούς.

Μια επιθετική εκστρατεία έρευνας πετρελαίου πρέπει να αναληφθεί στο άμεσο μέλλον. Η εξερεύνηση υδρογονανθράκων πρέπει να γίνει με την ισχυρή δέσμευση και συμμετοχή του κράτους ενώ η εκμετάλλευση πρέπει να αφεθεί σε επενδυτές. Με μόνο λίγα βαθιά φρέατα εξερεύνησης υδρογονανθράκων τα τελευταία έτη, και κανένα παράκτια, η περιοχή της Ελλάδας πρέπει να ετοιμασθεί για μια πιο εκτενή προσπάθεια εξερεύνησης υδρογονανθράκων και πρέπει να υπάρξει σύντομα μελλοντική ανακοίνωση για ένα νέο κύκλο χορήγησης αδειών χερσαίας ή/και παράκτιας εξερεύνησης από τη νέα ελληνική κυβέρνηση. Αυτό που είναι απαραίτητο είναι η δέσμευση της ελληνικής κυβέρνησης να ασχοληθεί σοβαρά με το κομμάτι της έρευνας και της εκμετάλλευσης των υδρογονανθράκων με έναν νέο κύκλο παραχωρήσεων έχοντας υπόψη το χρυσό κανόνα για την ανακάλυψη υδρογονανθράκων, εάν δε γίνουν γεωτρήσεις δεν θα μάθουμε ποτέ τι υπάρχει στο υπέδαφος.